Yaparak yaşayarak öğrenme, çocuğun yalnızca dinlemek veya okumak yerine bir işi bizzat yaparak, deneyerek, gözlemleyerek ve sonucunu değerlendirerek öğrenmesidir. İlkokul çağında somut deneyimler özellikle önemlidir; çünkü çocuk yeni bilgiyi günlük yaşamla ilişkilendirdiğinde kavramı daha kolay anlamlandırabilir.
Ayrıca, bu yaklaşımda amaç her dersi etkinliğe çevirmek değildir. Doğru etkinlik, belirli bir kazanımı görünür hale getirir. Çocuk bir ölçüm yapar, bir model kurar, bir deney gözlemler, bir metni canlandırır veya gerçek bir problemi çözerken öğrendiği bilgiyi kullanır.
Yaparak yaşayarak öğrenme neden etkili olabilir?
- Çocuğu pasif dinleyici olmaktan çıkarır.
- Bilgiyi günlük yaşamla ilişkilendirmeyi kolaylaştırır.
- Hata yapıp yeniden deneme fırsatı verir.
- Problem çözme ve karar verme becerilerini kullanır.
- Öğrencinin kendi öğrenme sürecini fark etmesini destekler.
Bunun yanında, oyun tabanlı etkinliklerle birlikte kullanıldığında daha da zenginleşebilir. Bunun için oyunla öğrenme rehberimizi inceleyebilirsiniz.
1. Matematikte gerçek para ve alışveriş etkinliği
Aynı zamanda, Evde küçük bir alışveriş köşesi oluşturun. Ürünlere fiyat etiketi koyun, çocuğun alışveriş listesi hazırlamasını ve toplam tutarı hesaplamasını isteyin. Daha ileri düzeyde para üstü hesaplama eklenebilir.
Bu noktada, bu etkinlik; toplama, çıkarma, para kavramı ve problem çözmeyi günlük yaşam içinde kullanmayı sağlar.
2. Ölçme etkinlikleri
Ayrıca, dahası, çocuğun masa, kitap, kalem kutusu veya odadaki farklı nesneleri cetvel ya da mezura ile ölçmesini isteyin. Sonuçları bir tabloya yazabilir ve “Hangisi daha uzun?”, “Aradaki fark kaç santimetre?” gibi sorular sorabilirsiniz.
Genel olarak, ölçme konusu soyut kalmak yerine gerçek nesneler üzerinden anlaşılır hale gelir.
3. Basit Fen deneyleri
Özellikle, suya batan-yüzen nesneler, gölge uzunluğu, bitki büyümesi veya suyun hâl değişimi gibi güvenli ve yaşa uygun gözlemler yapılabilir. Önemli olan deneyden önce tahmin istemek ve sonra sonucu konuşmaktır.
Bunun dışında, “Sence ne olacak?”, “Neden böyle oldu?” ve “Bir daha denesek neyi değiştirirdik?” soruları deneyimi öğrenmeye dönüştürür.
4. Türkçede hikâye canlandırma
Buna ilaveten, okunan kısa bir hikâyedeki karakterleri canlandırın. Çocuk karakterlerden birinin yerine geçip olayları kendi cümleleriyle anlatsın. Ardından hikâyeye farklı bir son yazabilir.
Ek olarak, bu çalışma okuduğunu anlama, sözlü ifade ve yazma becerilerini birlikte kullanır. Yazma çalışmaları için ilkokul yazma becerileri rehberimize de bakabilirsiniz.
5. Tarif hazırlama ve uygulama
Buna göre, basit bir sandviç, salata veya meyve tabağı hazırlarken malzemeleri sayma, sıralama ve ölçme çalışılabilir. Çocuk önce adımları yazabilir, sonra sırayla uygulayabilir.
Öte yandan, bu etkinlik; yönerge takip etme, sıralama, ölçme ve günlük yaşam becerilerini birlikte destekler.
6. Harita ve rota çalışması
Bu nedenle, Evden parka, okuldan markete veya bir odadan diğerine basit bir rota çizin. Çocuk yönleri, başlangıç-bitiş noktalarını ve önemli işaretleri belirlesin.
Böylece, bu tür etkinlikler Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgilerde mekân algısı, yön kavramı ve planlama becerisini destekleyebilir.
7. Sınıflandırma ve düzenleme etkinliği
Sonrasında, oyuncakları, kitapları, düğmeleri veya kartları renk, şekil, büyüklük ya da işlev gibi özelliklere göre gruplandırın. Ardından çocuktan neden bu şekilde ayırdığını açıklamasını isteyin.
Sonuç olarak, sınıflandırma; matematiksel düşünme, kelime kullanımı ve karşılaştırma becerileri için yararlıdır.
8. Küçük proje hazırlama
Örneğin, çocuğun ilgisini çeken bir konu seçin: hayvanlar, uzay, mevsimler, şehirler veya bir meslek gibi. Kısa araştırma, resim, yazı ve sunum içeren küçük bir proje hazırlayabilir.
Ancak, proje çalışması; bilgi toplama, seçme, düzenleme ve öğrendiğini ifade etme becerilerini birlikte kullanır.
Yaparak yaşayarak öğrenmede doğru soru nasıl sorulur?
Ardından, etkinlik sırasında cevabı doğrudan vermek yerine düşünmeyi açan sorular kullanın:
- Sence neden böyle oldu?
- Başka nasıl yapabilirdik?
- Sonuç beklediğin gibi mi çıktı?
- Bir şeyi değiştirsek ne olurdu?
- Burada öğrendiğimiz bilgiyi başka nerede kullanabiliriz?
Bununla birlikte, bu sorular çocuğun yalnızca etkinliği tamamlamasını değil, deneyim üzerinde düşünmesini sağlar.
1–4. sınıfta nasıl uygulanabilir?
1. sınıf
Buna rağmen, kısa, somut ve hareketli çalışmalar uygundur. Sayma, eşleştirme, basit ölçme, harf-ses çalışmaları ve kısa canlandırmalar kullanılabilir.
2. sınıf
Yine de, para, zaman, kısa metin canlandırma, basit deney, sıralama ve günlük yaşam problemleri eklenebilir.
3. sınıf
Bunun yanında, çok adımlı problemler, tablo oluşturma, gözlem kaydı, kısa proje ve sonuç çıkarma çalışmaları yapılabilir.
4. sınıf
Aynı zamanda, daha planlı proje, ölçme-veri çalışmaları, karşılaştırma, neden-sonuç ve öğrendiğini yeni bir durumda kullanma etkinlikleri öne çıkabilir.
Evde 20 dakikalık uygulama rutini
- 3 dakika: Hedefi ve görevi açıklama
- 10 dakika: Çocuğun etkinliği yapması
- 4 dakika: Sonucu gözlemleme ve konuşma
- 3 dakika: Öğrenileni kısa cümleyle özetleme
Bu noktada, etkinlik uzun ve karmaşık olmak zorunda değildir. Günlük yaşamda yapılan küçük uygulamalar çoğu zaman daha sürdürülebilirdir.
Velilerin sık yaptığı 6 hata
- Etkinliği çocuğun yerine yapmak
- Sonucu hemen söylemek
- Etkinliği çok uzun tutmak
- Öğrenme hedefini belirsiz bırakmak
- Sadece sonuca odaklanmak
- Etkinlik sonunda ne öğrenildiğini konuşmamak
Yaparak yaşayarak öğrenme ile oyunla öğrenme aynı şey mi?
Dahası, benzer yönleri vardır ancak aynı değildir. Oyunla öğrenmede oyun yapısı ve kuralları daha belirgindir. Yaparak yaşayarak öğrenmede ise gerçek bir işi yapma, deneyimleme ve sonucu gözlemleme öne çıkar. İki yöntem birlikte de kullanılabilir.
Buluş yoluyla öğrenmeden farkı nedir?
Genel olarak, Buluş yoluyla öğrenmede çocuk ipuçlarından hareket ederek kavramı veya kuralı kendisi keşfetmeye yönlendirilir. Yaparak yaşayarak öğrenmede ise deneyim ve uygulama daha merkezîdir. Ayrıntılı karşılaştırma için buluş yoluyla öğrenme rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Her konu yaparak yaşayarak öğrenilebilir mi?
Özellikle, her konu için aynı ölçüde uygun değildir. Somutlaştırılabilen, uygulanabilen veya gözlemlenebilen konularda daha etkili olabilir.
Evde özel materyal gerekir mi?
Bunun dışında, çoğu etkinlik için gerekmez. Para, cetvel, mutfak malzemeleri, kartlar, kitaplar ve günlük nesneler kullanılabilir.
Etkinlik sırasında hata yapmasına izin vermeli miyim?
Buna ilaveten, evet. Güvenli olduğu sürece hata, yöntemi yeniden düşünmek için fırsattır. Hemen düzeltmek yerine ne olduğunu konuşmak daha öğretici olabilir.
Bu yöntem ödevlerde kullanılabilir mi?
Ek olarak, uygun konularda kullanılabilir. Ancak ödevi yetişkinin yapması yerine çocuğun görevi deneyimlemesine ve kendi sonucuna ulaşmasına fırsat verilmelidir.
Sonuç: Deneyim, bilgiyi günlük yaşamla buluşturur
Buna göre, Yaparak yaşayarak öğrenme, çocuğun bilgiyi yalnızca duymasını değil, kullanmasını sağlar. Ölçme, deney, canlandırma, proje ve günlük yaşam etkinlikleri doğru hedefle kullanıldığında öğrenilen bilginin daha anlamlı hale gelmesine yardımcı olabilir.
Öte yandan, Evde öğrenme ortamını güçlendirmek için evde öğrenmeyi destekleme rehberimizi de inceleyebilirsiniz.
Bu nedenle, Çocuğunuzun hangi öğrenme yöntemine daha iyi yanıt verdiğini birlikte değerlendirmek isterseniz ücretsiz deneme dersi hakkında bilgi alabilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
